زنگ خطر! تاریخی ترین آتشکده ایرانی در معرض نابودی

در ۴۵ کیلومتری شمال غرب شهرستان سبزوار  در شهرستان داورزن در بلندای ارتفاعات شمالی روستای ریوند بقایای یکی از عظیم ترین چهار طاق های  دوران ساسانی وجود دارد که به لحاظ موقعیت جغرافیایی در یکی از صعب العبورترین مناطق نیز واقع  شده است.این بنای تاریخی آتشکده “آذر برزین مهر” نام گرفته ویکی از سه آتشکده مقدس و بزرگ دوره ساسانیان است.

آتشکده اذر برزین مهر در ارتفاع ۲۰۶۱ متری از سطح دریا بین شهرستان داورزن و سبزوار قرار گرفته است . موقعیت این محل بگونه ای است که در نخستین دیدار حالتی از سکوت و اعجاب آمیخته با وهم را در ببننده تداعی می کند.

مصالح به کار رفته در این بنای عظیم از سنگ لاشه است طبیعت کمک بسیار زیادی به اجرای طرح مورد نظر معماری نموده و معمار بنا توانسته با اندکی الحاقات در بخش جنوبی و شرقی پشته سنگی، آنرا به صورت صفه طبیعی و دائمی چهار طاقی درآورد.

کاوش‌های باستان شناسی مشخص کرده که به احتمال زیاد این بنا همان آتشکده معروف پیشه وران و کشاورزان در عصر ساسانی بوده است در جنوب روستای ریوند بفاصله کمی از از اتشکده آذر برزین مهر، محوطه باستان شناسی وسیع و گسترده ای از دوران تاریخی موجود است که بی ارتباط با بنای این چهار طاقی نیست و پیش بینی می شود که این محل جایگاه شهرهای عظیم دوره ساسانی و پیش از آن بوده است.

نام قدیمی این بنا به اعتقاد بومی‌ها “خَنه دِب” (خانه دیو) یا چهار طاقی دیو می نامند و معتقدند : هر کی پاشه بِگذَره خنه دب آتش سحرِش مِنَه ! ( هر کس پایش را به خانه دیو بگذارد، آتش سحرش می کند ) و تا آخر عمر نمی تواند بی نیاز از آتش زندگی کند.

این بنا در سال ۱۳۸۰ و به شماره ۴۰۳۵ به ثبت ملی رسید و از سال ۱۳۸۶ توسط یک گروه باستان شناس لهستانی مورد کاوش و بررسی قرار گرفت و پس از آن نیز یک گروه باستان شناس فرانسوی و گروه‌های باستان‌شناسی ایرانی کاوش های زیادی بر این بنا انجام دادند.

کاوش ها مشخص کرد که طی این سال ها بخش قابل توجهی از بنا تخریب شده هر چند ماجرای تخریب آتشکده به گوش مسئولین میراث فرهنگی رسیده است اما، متاسفانه از ۷ سال گذشته تاکنون هیچ اقدام جدی حفاظتی حتی به اضطرار دفع خطر، بر روی این بنا انجام نشده است.

متاسفانه موقعیت جغرافیایی خاص آتشکده آذر برزین امکان دسترسی به آن را محدود ساخته و همین امر امکان سوء استفاده های حفاران غیر مجاز را که به قصد دستیابی به گنج به این بنای بی نظیر حمله می بردند را بیش از بیش فراهم ساخته است.

سرپرست اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری سبزوار تعداد آثار تاریخی شناسایی شده در شهرستان را ۶۰۰ اثر بیان کرد و گفت: از این تعداد ۲۴۱ اثر در فهرست آثار ملی ثبت جهانی شده است.

حسنعلی حبیب پور در خصوص آتشکده آذر برزین مهر اظهار کرد: این آتشکده یکی از قدیمی ترین آثار کهن شهر بیهق و متعلق به ۲۷۰۰ سال قبل است . بنای این آتشکده از سنگ ساروج ساخته شده و همین امر مهمترین دلیل ماندگاری این اثر ارزشمند تاکنون می باشد.

وی با تاکید بر اینکه این اثر بسیار زیبا و منحصر به فرد طی سالیان اخیر مورد هجوم حفاران غیر مجاز به قصد دستیابی به گنج واقع شده افزود: متاسفانه علاوه بر عوامل طبیعی ، حفاری هایی در منطقه توسط گنج یابان صورت می گیرد که باعث تخریب شدید ۶۰ درصد بنا شده است.

این مقام مسئول با بیان اینکه تاکنون سه فصل مرمت بر روی این آتشکده صورت گرفته ، تصریح کرد : متاسفانه واقع شدن آتشکده بر کوه های استوار ریوند عبور و مرور نیروی انسانی را بسیار محدود ساخته وامکان استفاده از هیچگونه وسیله نقلیه در این مسیر وجود ندارد بنابراین ناگزیر هستیم برای مرمت و استحکام بخشی بنا مصالح را با حیواناتی چون الاغ بر بالای کوه حمل کنیم.

حبیب پور تصریح کرد: به لحاظ موقعیت قرار گیری این اثر ارزشمند امکان مرمت آن بسیار مشکل است سالیانه اعتباری برای مرمت این اثر ناب تخصیص داده می شود تا از تخریب آن به نحوی جلوگیری شود ولی متاسفانه به لحاظ اینکه امکان دسترسی به بنا محدود و امکانات هم نیست آنطور باید و شاید نمی توان از تخریب آن جلوگیری کرد.

سبزوارنیوز-الهام شعبانی

 

 

1 دیدگاه برای «زنگ خطر! تاریخی ترین آتشکده ایرانی در معرض نابودی»

  • خرداد ۲۷, ۱۳۹۳ در t ۱۰:۳۲ ب.ظ
    Permalink

    ازاین بنا به علت بی محلی مسولان چیز خاصی باقی نمانده است من از نزدیک این بنارادیده ام واقعا متاسفم

    پاسخ دادن

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

کدامنیتی را وارد کنید * Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.